Фин тормош һәм бәхет хаҡын белә

Көләс йөҙлө, изге күңелле, ул башта уҡ асыҡтан-асыҡ һөйләшеүгә әҙер ине.

Илнур 1979 йылдың 13 мартында Бәләбәйҙә тыуған, бер йылдан һуң ғаиләгә Приюттан фатир биргәндәр. Бында ул 5-се урта дөйөм белем биреү мәктәбен тамамлаған, унан Бәләбәй ҡалаһының 89-сы училищеһына уҡырға инә. РФ Ҡораллы көстәрендә Ленинград өлкәһендә хеҙмәтен үтәй. Армиянан һуң Көнбайыш Себерҙә нефть промыслаларында һәм Краснодар крайында төҙөлөш объекттарында вахта ысулы менән эшләй.

Махсус хәрби операция башланғас, Илнур Фәнис улы унда булырға ҡарар итә... Уның һүҙҙәренсә, бер йылдан ныҡлы ҡарарға килә һәм 2023 йылдың декабрендә Оборона министрлығы менән контракт төҙөй, шунан ғына туғандарына әйтә.

Уның нәҫелендә әсәһе яғынан олатаһы Мирғәсим Әхмәтов Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан. Әммә был һуғыш тураһында геройыбыҙ икенсе олатаһынан – атаһы яғынан өләсәһенең икенсе иренән белә.

 Тимерғәли Миңлеғәлиев яҡшы холоҡло була, бөтә күкрәген хәрби наградалар – ордендар һәм миҙалдар биҙәй. Ауылда уны барыһы ла Алешка бабай тип йөрөтә, беҙ уның менән ғорурланабыҙ. Ул ҡан буйынса минең туғаным түгел, әммә күңелемә яҡын кеше булды! Алешка бабай ауылда һуңғы һуғыш ветераны булды, - тип уртаҡлашты И. Нағуманов.

Яҡташыбыҙ Авдеевка йүнәлешендә штурмлау бригадаһында, гранатометсы булһа ла, ПТУР операторы булып хеҙмәт итә. Уның позывнойы «Фин» (инициалдары киреһенсә) була. Уның эргәһендә яҡташтары була: береһе һәләк була, ә Шаман ҡайтҡан. МХО ветерандары һәр ваҡыт бәйләнештә.

Илнурҙы өйҙә ҡатыны, балалары һәм әсәһе көтә. Ҡатыны Айгөл Малиҡ ҡыҙы Приют газ эшкәртеү предприятиеһында белгес булып эшләй, өлкән улдары Азат Мәскәүҙә Рәсәй дәүләт социаль университетының беренсе курс студенты, ә ҡыҙы Самира Приют ҡасабаһының 16-сы мәктәбенең бишенсе класына күскән.

Ғаилә яугирына ярҙам итә, ә улы атаһы менән ғорурлана.

- Ғаилә тураһында уйҙар иң ауыр мәлдәрҙе кисерергә ярҙам итте. Ҡайҙа барғанымды белә инем. Һәр көндөң һуңғыһы булыуы мөмкинлеген белә инем, әммә үлергә йыйынманым (йылмайып әйтә!), тере ҡайтасаҡмын тигән ышаныс бар ине. Ҡыҙымдың туйын күргем килә! - ти Фин көлөп.

Һуғыштар барышында ул ике тапҡыр яралана. 2024 йылдың февралендә беренсе тапҡыр яра ала. Госпиталдә дауаланғандан һуң хеҙмәтенә ҡайта.

Шул уҡ йылдың 14 майында штурм ваҡытында тағы ла ҡаты яралана, һөҙөмтәлә уң ҡулын юғалта.

– Дошман беҙҙән 40 метр алыҫлыҡта ине... Һөжүмгә барабыҙ, эргәлә миномет снаряды шартланы, мин яраландым, башҡалар контузия алды... «Колючий» позывнойлы яугир тактик медицинаны яҡшы белә, шунда уҡ ярамды бәйләне, ауыртыуҙы баҫты, ул быны үҙе контузия алған килеш эшләне... Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, мин уны әлегә тапманым. Бәйләнештә социаль селтәрендә уның туғандарына сыҡтым, әммә аралашыу килеп сыҡманы. Бәлки, мутлашыусыларҙан ҡурҡаларҙыр?.. Ҡотҡарғаны өсөн «Колючий»ға рәхмәтлемен, уның артабанғы яҙмышын белмәүемә үкенәм, – тип борсолоп  һөйләне редакция ҡунағы.

Эвакуацияға яугир үҙаллы сыға. Барыһы ла иртән була... Ауыртыуҙы баҫа торған препараттар эшләгәндә еңелерәк була, әммә ҡаны ағыуҙан туҡтамай... Беренсе ярҙам пунктына 300 метр еткәс йығыла. Уны күреп ҡалалар, килтереп, яраһын эшкәртәләр, ауыртыуын баҫалар, сәй эсерәләр һәм тағы ла дүрт км йәйәү, артабан квадроциклда штабҡа тиклем алып баралар...

22.00 сәғәттә ул госпиталдә операция өҫтәлендә ята, яраланғандан һуң 12 сәғәт үтә...

– Ҡулды ҡотҡара алмаясаҡтарын шунда уҡ аңланым. Ул ваҡытта ла, хәҙер ҙә өмөтһөҙлөк юҡ ине. Иң мөһиме - теремен! Үҙем сығып өлгөрҙөм!

Миңә бер нисә операция яһанылар, Мәскәүҙә академик Н.Н. Бурденко исемендәге нейрохирургия ғилми-тикшеренеү үҙәгендә дауаландым. Оборона министрлығы сертификаты буйынса протез эшләнеләр. Мин үҙем Сколково фирмаһын һайланым. Дөрөҫ, протез күберәк косметик, бионик тик ҡултыҡ, терһәк һәм яурын ғына мәжбүри хәрәкәттә... Функциональ протездар бар, әммә беҙгә сертификат суммаһына тура килергә кәрәк. Бәлки, киләсәктә барыһы ла башҡаса хәл ителер.

Мин, әлбиттә, төҙөлөштә һағынам, барыһын да эшләй беләм, әммә хәҙер барыһын да эшләй генә алмайым. Шуға ҡарамаҫтан, күп нәмәне үҙем тырыштырам: ҡайҙа яурын менән ҡыҫып, ҡайҙа баш менән, ҡайҙа тештәр менән!

Шундай етди нәмәләр тураһында һөйләгәндә, ул һәр ваҡыт йылмая, ә күҙҙәре нурлы.

2025 йылдың апрелендә яугир өйөнә ҡайта. Уға хәрби пенсия билдәләнә. Ул мәшғүллек хеҙмәтенә мөрәжәғәт итә, һаҡ хеҙмәткәренә уҡый, хатта эшкә сығырға тырыша, әммә әлегә кисектереп тора, сөнки Бекетовта йорт төҙөй.

– Үҙ йортомдо төҙөү минең хыялым булды! Әлбиттә, бригада һәм башҡа белгестәр төҙөй, ә мин улар эргәһендә. Күптән түгел газ үткәрҙек.

Миңә даими рәүештә шифахана-курорт дауалауы тәҡдим итәләр, әммә әлегә ваҡыт түгел – көҙҙө көтәбеҙ! - тип уртаҡлашты Илнур Фәнис улы.

Ул барыһын да үҙаллы эшләргә тырыша, хатта машина йөрөтә. Уның тормошҡа ҡарашы һоҡландыра!

Пенсионер әсәһе Фәриҙә Мирғәсим ҡыҙы уға бик шат, улының батырлығы менән ғорурлана.

МХО ветеранының егеттәргә традицион теләге:

Иң мөһиме – үҙеңде нисек тотоуыңды аңлау, тәүге алыштар ҡурҡыныс, үҙемдән беләм.

Әгәр улым ҡапыл шундай уҡ ҡарар ҡабул итһә, аңлатырмын, ярҙам итермен. Тыуған ил һәм халҡыбыҙ хәүеф аҫтында булғанда ситкә ҡалырға ярамай.

И.Нағумановтың хәрби юлы дәүләт наградалары Батырлыҡ өсөн һәм Ҡаһарманлыҡ өсөн миҙалдары менән билдәләнгән.

МХО ветераны Илнур Нағуманов тормош хаҡын, ирҙәр дуҫлығы хаҡын һәм бәхет хаҡын белә!

Яҙмыш уға һәм уның ғаиләһенә яңы, матур йортта күп бәхетле мәлдәр бүләк итер, тип ышанам!

Фото МХО ветеранының шәхси архивынан